بخش تراکم استخوان BMD

چه عواملی بر BMD تأثیر می‌گذارند؟

عوامل متعددی می‌توانند بر تراکم استخوان تأثیر بگذارند که برخی از آن‌ها قابل کنترل و برخی دیگر غیرقابل کنترل هستند.

عوامل غیرقابل کنترل:

• سن: با افزایش سن، تراکم استخوان کاهش می‌یابد.
• جنسیت: زنان، به‌ویژه پس از یائسگی، بیشتر در معرض کاهش BMD هستند.
• ژنتیک: سابقه خانوادگی پوکی استخوان یا شکستگی‌های ناشی از آن.
• نژاد: افراد سفیدپوست و آسیایی بیشتر در معرض خطر هستند.

عوامل قابل کنترل:

• تغذیه: کمبود کلسیم و ویتامین D منجر به کاهش تراکم استخوان می‌شود.
• ورزش نکردن: فعالیت‌های بدنی، به‌ویژه تمرینات وزنه‌برداری، به حفظ و افزایش BMD کمک می‌کند.
• مصرف الکل و سیگار: این دو عامل منفی بر سلامت استخوان تأثیر دارند.
• برخی داروها: مانند کورتیکواستروئیدها که مصرف طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند منجر به کاهش BMD شود.

نحوه اندازه‌گیری BMD

دقیق‌ترین روش برای اندازه‌گیری تراکم استخوان، اسکن DEXA است. این تست بدون درد و سریع بوده و معمولاً روی نواحی خاصی از بدن مثل ستون فقرات، لگن و گاهی مچ دست انجام می‌شود. نتیجه این تست به صورت عددی (T-score و Z-score) ارائه می‌شود:

• T-score: مقایسه تراکم استخوان شما با افراد جوان سالم.
• T-score بالاتر از -1: طبیعی
• T-score بین -1 تا -2.5: کاهش تراکم استخوان (استئوپنی)
• T-score کمتر از -2.5: پوکی استخوان
• Z-score: مقایسه با افراد هم‌سن و هم‌جنس.

چگونه تراکم استخوان را افزایش دهیم یا حفظ کنیم؟

رژیم غذایی مناسب:

• کلسیم: لبنیات، بادام، سبزی‌های برگ‌دار، کنجد و ماهی‌هایی مثل ساردین منابع خوب کلسیم هستند.
• ویتامین D: از طریق نور خورشید، ماهی چرب، زرده تخم‌مرغ یا مکمل‌ها تأمین می‌شود.
• پروتئین: مصرف متعادل پروتئین برای حفظ سلامت استخوان ضروری است.

فعالیت بدنی منظم: ورزش‌هایی مثل پیاده‌روی، دویدن، تمرینات قدرتی و یوگا به افزایش BMD کمک می‌کنند. افراد مسن نیز می‌توانند با انجام تمرینات سبک و تعادلی، از تحلیل رفتن استخوان‌ها پیشگیری کنند.

ترک سیگار و محدود کردن الکل: سیگار کشیدن و مصرف الکل هر دو با کاهش تراکم استخوان در ارتباط هستند.

داروهای تجویزی: در مواردی که فرد در معرض خطر شدید شکستگی باشد، پزشک ممکن است داروهایی مانند بیس‌فسفونات‌ها، دنوسوماب، یا هورمون‌درمانی تجویز کند.

چه کسانی باید BMD خود را اندازه‌گیری کنند؟

بر اساس توصیه سازمان‌های بین‌المللی مانند National Osteoporosis Foundation، افراد زیر بهتر است تست BMD را انجام دهند:

• زنان بالای 65 سال و مردان بالای 70 سال
• زنان یائسه با عوامل خطر مانند سیگار کشیدن یا سابقه خانوادگی
• افرادی که داروهای خاصی مانند کورتون مصرف می‌کنند
• کسانی که سابقه شکستگی با ضربه خفیف دارند
• بیماران مبتلا به اختلالات مزمن مانند آرتریت روماتوئید

تراکم استخوان (BMD) شاخصی کلیدی در ارزیابی سلامت استخوان‌ها و پیش‌بینی خطر پوکی استخوان و شکستگی است. با شناخت عوامل مؤثر بر BMD، پیروی از سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، ورزش منظم و بررسی‌های دوره‌ای، می‌توان از بسیاری از مشکلات جدی مرتبط با کاهش تراکم استخوان جلوگیری کرد. سنجش به موقع BMD، به‌ویژه در افراد در معرض خطر، یک اقدام حیاتی برای حفظ سلامت استخوان‌ها در درازمدت است.